آوای باینگان _ مهمترین عنصر میراث جهانی هورامان، مردمانی هستند که حامل دانش، فرهنگ، زبان، آیینها و شیوه زندگی هورامیاند. در این میان، جوانان هورامان مهمترین سرمایه انسانی برای آینده توسعه پایدار منطقه محسوب میشوند؛ اما پرسش اساسی این است:
آیا در برنامههای توسعه گردشگری، جوانان منطقه را به عنوان صاحبان آینده هورامان دیدهاند یا صرفاً آنان را نیروی کار گردشگری تلقی میکنند؟
در بسیاری از مناطق گردشگری جهان، نگاه جدید به توسعه دیگر بر جذب سرمایه و افزایش تعداد گردشگران متمرکز نیست؛ بلکه بر ایجاد جامعه محلی توانمند تأکید دارد. تجربه جهانی نشان میدهد مقاصدی موفقتر هستند که جوانان محلی در آنها: ایدهپرداز، کارآفرین، مدیر تجربههای گردشگری، روایتگر فرهنگ منطقه و شریک تصمیمگیری باشند.
اگر جوانان یک منطقه تنها به نقشهایی مانند خدمات ساده، مشاغل فصلی یا فعالیتهای کوتاهمدت گردشگری محدود شوند، توسعه گردشگری نمیتواند پایدار باشد.
یکی از چالشهای مهم بسیاری از روستاهای هورامان، کاهش جمعیت جوان و مهاجرت به شهرهاست.
جوانی که فرصت شغلی، امکان رشد حرفهای و زمینه مشارکت اجتماعی در زادگاه خود نداشته باشد، طبیعی است که به دنبال آیندهای در خارج از منطقه باشد.
اما خروج جوانان، تنها کاهش نیروی انسانی نیست؛ بلکه به معنای کاهش انتقال دانش بومی، تضعیف فعالیتهای فرهنگی و کاهش توان جامعه برای مدیریت آینده است.
هورامان برای حفظ هویت خود، نیازمند نسلی است که نهتنها در آن زندگی کند، بلکه آینده آن را طراحی کند. گردشگری پایدار میتواند یکی از ابزارهای مهم توانمندسازی جوانان هورامان باشد؛ به شرط آنکه برنامهریزی آن مبتنی بر ظرفیتهای واقعی منطقه باشد. فرصتهایی مانند: کارآفرینی گردشگری ایجاد کسبوکارهای کوچک در حوزه اقامتگاههای بومی، راهنمایی گردشگری، تورهای تجربهمحور، محصولات محلی، صنایع دستی و گردشگری کشاورزی میتواند زمینه اشتغال پایدار ایجاد کند.
جوانان امروز با ابزارهای دیجیتال میتوانند روایتگر جهانی فرهنگ هورامان باشند. تولید محتوا، عکاسی، فیلمسازی، پادکست، معرفی مسیرهای طبیعتگردی و روایت داستانهای محلی، میتواند هورامان را به مخاطبان جهانی معرفی کند. نسل جوان میتواند حلقه اتصال میان دانش سنتی و فناوریهای جدید باشد؛ از هوش مصنوعی و بازاریابی دیجیتال گرفته تا مدیریت هوشمند گردشگری.
یکی از مهمترین نیازهای هورامان، ایجاد برنامههای آموزشی هدفمند برای جوانان است. آموزشهایی مانند: مدیریت کسبوکار گردشگری، زبانهای خارجی، راهنمای طبیعتگردی، حفاظت محیطزیست، گردشگری مسئولانه، بازاریابی دیجیتال و استانداردهای جهانی گردشگری پایدار میتواند جوانان منطقه را از جویندگان کار به سازندگان فرصتهای جدید تبدیل کند.
یکی از اصول مهم توسعه پایدار، مشارکت واقعی جامعه محلی است. جوانان نباید تنها مخاطب برنامههای توسعه باشند؛ بلکه باید در فرآیند تصمیمگیری حضور داشته باشند. ایجاد انجمنهای تخصصی گردشگری، حمایت از ایدههای نوآورانه و حضور نمایندگان جوان در برنامهریزیهای منطقهای میتواند گامی مهم در این مسیر باشد. هورامان میتواند مدرسه جهانی توسعه جوانمحور باشد. هورامان دارای ویژگیهایی است که آن را به یک منطقه مناسب برای تجربه مدلهای جدید توسعه تبدیل میکند: میراث جهانی یونسکو، فرهنگ زنده، طبیعت منحصربهفرد، دانش بومی و جامعه محلی فعال.
اگر جوانان منطقه در مرکز برنامهریزی قرار گیرند، هورامان میتواند نمونهای از پیوند میان میراث جهانی، نوآوری اجتماعی و گردشگری پایدار باشد.
آری آینده هورامان تنها با حفاظت از گذشته ساخته نمیشود؛ بلکه با توانمند کردن نسل آینده شکل میگیرد. جوانان هورامان نباید صرفاً تماشاگر تغییرات باشند؛ آنان باید بازیگران اصلی این تحول باشند. توسعه پایدار زمانی اتفاق میافتد که یک جوان هورامی بتواند در سرزمین مادری خود بماند، ایده خلق کند، کسبوکار ایجاد کند و احساس کند که آیندهاش به آینده هورامان گره خورده است. حفاظت از میراث جهانی بدون حفاظت از سرمایه انسانی آن ممکن نیست. هورامان آینده خود را نه فقط در کوهها و معماری پلکانی، بلکه در انگیزه، خلاقیت و توانمندی جوانانش خواهد یافت.
